Dwie drewniane tablice upamiętniające ofiary XIX-wiecznych wojen mają wrócić do kościołów w Dankowie i Zielinie. Obiekty odnaleziono w prywatnej kolekcji w województwie zachodniopomorskim. Pierwszego z nich poszukiwano od lat, drugi nie figurował w kościelnych ani konserwatorskich rejestrach.
Tablicę z Dankowa odebrano 28 października 2026 roku w Koszalinie. Zabytek przejęli koordynator ds. zabytków oraz Błażej Skaziński, kierujący gorzowską delegaturą Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Tablicę z Zielina przewieziono natomiast do Komendy Wojewódzkiej Policji w Szczecinie. W najbliższych dniach ma zostać oficjalnie przekazana miejscowemu proboszczowi.
Losy pierwszego obiektu pozostawały nieznane od lutego 2009 roku. Ponieważ nie ustalono okoliczności jego zaginięcia z kościoła w Dankowie, w gminie Strzelce Krajeńskie, wpisano go do bazy strat Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W październiku 2026 roku Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków otrzymał informację o możliwym miejscu przechowywania tablicy.
Po ustaleniu właściciela służby skontaktowały się z kolekcjonerem. Ten wyjaśnił, że kupił obiekt na targu staroci w 2010 roku. Pochodzenie zabytku trudno było rozpoznać, ponieważ nie umieszczono na nim nazwy miejscowości. Wcześniejsza próba ustalenia jej z pomocą zachodniopomorskiego konserwatora nie dała rezultatu.
Podczas wyjaśniania sprawy wyszło na jaw, że kolekcjoner kupił wówczas również drugą tablicę. Pochodziła ona z kościoła w Zielinie w gminie Mieszkowice, lecz nie była poszukiwana. Właściciel sam zaproponował jej zwrot do świątyni. Powrót obu zabytków na pierwotne miejsca jest możliwy dzięki współpracy kolekcjonera, policji i służb ochrony zabytków.
Żołnierze zapisani na tablicy z Zielina
Tablica z Zielina powstała w 1885 roku z fundacji Karla von Lüttichaua, właściciela miejscowego majątku, który żył w latach 1834–1899. Jego rodzina ufundowała także organy do kościoła. Pamiątka przypomina czterech mieszkańców miejscowości poległych podczas wojen duńskiej, prusko-austriackiej i francusko-pruskiej.
Najwcześniej zginął Carl August Beyersdorff, urodzony 6 czerwca 1843 roku. Był grenadierem 1. Brandenburskiego Przybocznego Pułku Grenadierów nr 8 im. Króla Fryderyka Wilhelma III. Poległ 18 kwietnia 1864 roku w szturmie na Szańce Dybbøl na półwyspie Sundewitt w południowej Jutlandii.
Friedrich Wilhelm Koppe, urodzony 3 listopada 1842 roku, służył jako dragon w 1. szwadronie 2. Brandenburskiego Pułku Dragonów. Pod Sadową został postrzelony w klatkę piersiową. Zmarł 3 lipca 1866 roku w Königgrätz, dzisiejszym Hradcu Králové, a następnego dnia pochowano go na polu bitwy.
Friedrich Wilhelm, zwany też Theodorem, Stübbe przed wojskiem pracował jako robotnik dniówkowy w majątku w Zielinie. W wojnie francusko-pruskiej służył jako szeregowy w 1. Brandenburskim Przybocznym Pułku Grenadierów nr 8. Odłamek granatu ciężko ranił go w prawe ramię. Poległ lub zmarł w wyniku ran 16 sierpnia 1870 roku w Gorze, gdzie działał szpital polowy.
Carl Ernst Kettlitz urodził się 17 września 1841 roku. Jako podporucznik należał do 7. kompanii 2. Batalionu 1. Połączonego Brandenburskiego Pułku Landwehry nr 8, powołanego na czas wojny z Francją. Śmiertelnie ranili go francuscy partyzanci. Zmarł 1 marca 1871 roku w Orbais-Épernay, a 14 marca spoczął w Zielinie.
Pamiątka z dawnego Tankow
Starszą z odnalezionych tablic wykonano około 1870 roku na drewnie. Podpisał ją autor oznaczony jako P. Otto. Wisiała w kościele w Dankowie, który nosił wówczas nazwę Tankow. W górnej części umieszczono Krzyż Żelazny i niemiecki napis poświęcony parafianom poległym za króla i ojczyznę.
Na tablicy wymieniono muszkieterów Friedricha Tappa i Georga Friedricha Gerbera, fizyliera Carla Sommerfelda oraz strzelca zapisanego jako Friedrich Hefenstein. Ich losy obejmują okres od wojen napoleońskich po konflikty drugiej połowy XIX wieku.
Friedrich Tapp prawdopodobnie urodził się w Dankowie. Jego ojciec, karczmarz Friedrich, występujący także pod imieniem Johann, był związany z Dankowem lub Żabickiem, dawniej Seegenfelde. Żołnierz zmarł w 1813 roku w szpitalu polowym w Wetzlar.
Georg Friedrich Gerber przyszedł na świat około 1790 roku w Groß-Ingersheim na terenie obecnej Badenii-Wirtembergii. Służył w armii Królestwa Wirtembergii. Latem 1815 roku zmarł w szpitalu w Ligny, na terenie dzisiejszej Belgii, przypuszczalnie wskutek obrażeń odniesionych w bitwie z 16 czerwca tego roku. Jego związek z Dankowem nadal nie został wyjaśniony.
Carl Sommerfeld urodził się 4 czerwca 1840 roku w Żabicku. Podczas wojny prusko-austriackiej był grenadierem w 7. kompanii 1. Brandenburskiego Pułku Grenadierów Gwardii nr 8. Zmarł 6 sierpnia 1866 roku, prawdopodobnie w lazarecie dla rannych spod Sadowej. Dzień później pochowano go w Buderitz, dzisiejszych Obědovicach w Czechach.
Ostatni z wymienionych żołnierzy występuje również jako Christian Friedrich Hafenstein. Urodził się 8 grudnia 1845 roku w Dankowie lub Żabicku. W wojnie francusko-pruskiej służył w 2. kompanii 3. Brandenburskiego Batalionu Strzelców. Ranny 16 sierpnia 1870 roku pod Vionville, zmarł dwa dni później w lazarecie w Gorze. Został pochowany na polu bitwy pod Vionville.
Źródło: Policja Zachodniopomorska – Portal polskiej Policji
Warto przeczytać
Zaginiony skarb z Gorzowa odnaleziony przez policję w Szczecinie